آزمايشگاه زيست - تهیه گسترش خونی
ساعت ۳:٠٤ ‎ب.ظ روز جمعه ٢٢ تیر ۱۳۸٦  

هدف ازتهيه گسترش خوني:
I. شمارش افتراقي گلبولهاي سفيد(DIFF)
II. بررسي مرفولوژي گلبولها

ويژگيهاي يک گسترش خوني:
تهيه يک گسترش خوني استاندار واصولي نخستين قدم درتشخيص سلولهاي خوني طبيعي از غير طبيعي وحکم درخصوص آنهاست و يک  گسترش خوني نادرست باعث اشکال در تشخيص سلولهاي خوني ميشود.
۱- گسترش خوني دوسوم(۳/۲) سطح لام را اشغال کند-گسترش خوني کوتاه ارزش پائيني دارد-
۲- گسترش خوني ازابتدا وانتهاي لام فاصله داشته باشد.
۳- گسترش خوني مطلوب داراي مناطق ضخيم متوسط ونازک ميباشد.
۴- انتهاي گسترش خوني شعله شمعي باشد - انتهاي گسترش هاي خوني ناصاف، کج و نوک تيز  بي ارزش تلقي ميشود-
۵- يک گسترش خوني خوب داراي دو حاشيه دردو سمت لام دارد
 تهيه گسترش خوني خوب نيازمند تمرين وممارست است به هرحال براي تهيه  گسترش خوني نازک با کم کردن زاويه وبراي آماده کردن لام ضخيم با زياد کردن زاويه به اين هدف نايل ميشويم .
خاطر نشان ميکنم براي تهيه لام خوب  درمورد کم خوني ها برداشتن قطره خون بزرگتر يا زياد کردن زاويه ميتوان لام مطلوب را بدست آورد.
يافتن علل ايجاد آرتيفکت درلامهاي رنگ آميزي شده :
علتهاي ايجاد آرتيفکت (ARTEACTCT) در لامهاي رنگ آميزي شده جهت  شمارش افتراقي (DIFF)
الف) درموقع نمونه گيري:
۱- بستن طولاني مدت تورنيکت  (HEMOCONCENTRATION) باعث افزايش پارامترهاي خوني ميشود.حداکثرمدت بسته بودن تورنيکت يک دقيقه است.
۲-  کشيدن سريع خون در سرنگ باعث ليز گلبولهاي قرمز ميشود.
* اگر اندازه نيدل سرنگ نامناسب باشد . باعث تغيير فرم گلبولها ميشود.
* انتقال خون به لوله با فشار باعث تغيير فرم گلبولها ميشود.
نيدل بايد از سرنگ جداشود و خون به آرامي به جدار داخل لوله وارد شود.وبه آرامي با ماده ضدانعقاد مخلوط گردد
* اگر لوله به مقدار بسيار کمي دترژنت آلوده باشد. يالوله خشک نباشد خون هموليز ميشود.
* خون گيري از برانول بيمار ي که سرم دريافت ميکند. از علل ايجاد آرتيفکت در لام است.
ب) ماده ضدانعقاد:
۱- انتخاب ماده ضدانعقاد مناسب براي آزمايش( CBC) ماده ضدانعقادEDTA است.
۲- مقدار کم ماده ضد انعقادسبب ايجاد ذرات لخته وخطادر تست مي شود.
۳- مقدار زياد ماده ضد انعقاد باعث چروکيد گي (SHRINKAGE)و تغيير درشکل گلبولهاي قرمز را درپي دارد.
* مقدار زياد ماده ضد انعقاد باعث کاهش حجم متوسط گلبولهاي قرمز ميشود. در اصل کاهش( MCV) را درپي دارد.
* بر اثر ماندن خون بر روي ماده ضد انعقادEDTA تغييراتي درشکل گلبولها ايجاد مي شود.
پ) زمان:
۱- تاخير درفيکس کردن فروتي باعث تغيير شکل وتغيير اندازه گلبولها ميشود.
ج) رنگ آميزي
۱- باز ماندن درب ظرف رنگ باعث تغيير PH رنگ ميشود
۲- اگر رنگ را صاف نکنيم رسوبات رنگ باعث مشکل مي شود.
۳- خشک شدن رنگ بر روي لام در طي رنگ آميزي
۴- شتستن نا کافي لام بعدازپايان مرحله  رنگ آميزي.
د) فوت کردن :
قبل از فيکس کردن فوت کردن به فروتي براي خشک کردن يا استفاده از پنکه با دور بالا باعث تجمع هموگلوبين در وسط گلبولهاي قرمز وايجاد تارگت سل در روي لام مي شود.

آشنايي با رنگها:
رنگ آميزي( staining):
به افتخار آقاي رومانوسکي  romanowskyرنگ رايت ( wrigth-stian) و رنگ گيمسا (GIMSA-Stian) و.... بنام رنگهاي رومانوسکي نامگذاري شدند.
رنگ رايت ( wrigth-stian):
اين رنگ داراي رنگينه هاي اسيدي مثل ائوزين و رنگينه هاي بازي يا قليائي مثل متيلن بلو (آبي متيلن) ميبا شد.
اساس رنگ آميزي:
اجزا و ساختمانهاي اسيدي سلولها رنگهاي قليائي را مي پذيرند لذا اين ساختمانها را بازوفيليک(قليا دوست) دوستار مواد بازي گويند,مثل هسته سلول که در اين رنگ آميزي آبي رنگ ميشود.  اجزا وساختمانهائي که فقط رنگينه هاي اسيدي را بخود راه ميدهند اسيدوفيليک (اسيد دوست)يا ائوزينوفيليک(ائوزين دوست) مي نامند.اين اجزا که در سيتو پلاسم بعضي سلولها قرار دارند  با اين رنگ آميزي قرمز رنگ ميشوند اجزاوساختمانهائي که ترکيبي ازدو رنگينه هم رنگينه اسيدي هم رنگينه بازي را به خود راه ميدهند نوتروفيليک(خنثي دوست ) مي نامند .
بهترين رنگ براي رنگ آميزي گسترش خوني  رنگ رايت+ گيمسا است
**رنگ آميزي گيمسا با توجه مشکلات وعيوبي که براي آن ذکر ميشود هنوز به عنوان رنگ آميزي روتين ومعمول آزمايشگاهها از آن استفاده مي شود.

طرزتهيه گسترش خوني:
وسايل کار: 
دو عدد لام يک بار مصرف تميز- پنبه – الکل- لانست- متانول- رنگ گيمسا
روش کار:
ابتدا نوک انگشت را توسط پنبه آغشته به الکل ضد عفوني ميکنيم . بعد توسط يک ضربه لانست نوک انگشت را سوراخ کرده, خون جريان پيدا ميکند
روش لانست زدن:
يک قطره خون را(بوسيله لوله هماتوکريت ساده) در يک سانتيمتري انتهاي لام قرار ميدهيم  (مطابق شکل) لبه لام ديگر(لام rode) را با زاويه ۳۰ - ۴۵ درجه بر روي قطره خون قرار مي دهيم .لحظه اي بعد خون سراسر روي لبه لام دوم( فصل مشترک دو لام)  ا نتشار مي يابد. اکنون لام را با يک فشارملايم و با  سرعت يکنواخت در سطح لام اول به سمت جلوحرکت ميدهيم . در پايان گسترش خوني درهواي آزمايشگاه خوب خشک شود سپس خون روي لام را توسط ريختن الکل متانول ثابت ميکنيم.ميگذاريم سطح لام خوب خشک شود.اين لام براي رنگ آميزي آماده است.
رنگ آميزي: 
اول روي واقعي لام خوني را مشخص کرده و علامت زده - همان طرف لام که قبلا رويش خون کشيده ايم و با الکل متانول آن را ثابت کرديم.
نحوه رنگ آميزي:
رنگ گيمسا را به نسبت يک به ده رقيق مي کنيم ( ۱ccرنگ +۹cc آب) و سپس لام را داخل آن  قرار مي دهيم .سپس رنگ روي لام را مي شوريم.لام به رنگ آبي متمايل به بنفش مي شود.
نکاتي در مورد لام ها :
۱-  بايد لامها را تميزوعاري ازچربي انتخاب کرد.
۲-  لام (rode) بايد لبه اش صاف باشد.
۳- درفاصله بين تهيه هر گسترش خوني بايد لبه لام (rode) را بايک پارچه مرطوب ازخون پاک کنيم تا با نمونه بعدي تداخل صورت   نگيرد.


کلمات کليدي: